Geopolitičko precenjivanje Grenlanda verovatno duguje mnogo karti sveta koju je Gerard Merkator nacrtao još 1569. godine. Da bi Zemljinu kuglu prikazao na ravnoj površini, flamanski geograf i matematičar izabrao je cilindričnu projekciju koja ozbiljno izobličava polarne oblasti. Na većini planisfera koje se i danas koriste, ovaj autonomni teritorijalni deo Danske izgleda gotovo veličine Afrike, iako je u stvarnosti četrnaest puta manji. Slična distorzija utiče i na predstave o pomorskim, vojnim i trgovačkim ulozima ostrva sa svega 57.000 stanovnika, prekrivenog ledom na više od 80 odsto svoje površine.
Tako se, sa klimatskim zagrevanjem, obnavlja višeslojna mitologija Severozapadnog prolaza koji bi povezao Atlantski i Tihi okean. Ipak, od podviga Roalda Amundsena 1906. godine, samo je 317 brodova (među njima 48 američkih) prošlo jednim od zapletenih i neizvesnih pravaca između Grenlanda i severnih kanadskih ostrva. Tokom 2025. godine, svega 34 manja plovila uspela su u onome što i dalje predstavlja borbu sa prirodnim silama: vetrovima, morskim strujama, ledenim poljima, santama, nepredvidivim plićacima i opasnim obalama. Prohodan tek nekoliko nedelja godišnje, Severozapadni prolaz jeste kraći od panamske rute u kilometrima, ali ne i u vremenu putovanja. Verovatno nikada neće postati komercijalna pomorska ruta, barem ne u narednim decenijama, ako ne i vekovima. Njegova budućnost često se pogrešno poistovećuje sa perspektivama koje topljenje leda otvara na severnoj pomorskoj ruti duž ruske obale, koja je i sama logistički složena i izuzetno skupa.
Ruski ledolomci gospodare hladnim morima
Donald Tramp svuda vidi ruske i kineske brodove, iako su oni u stvarnosti koncentrisani duž arktičke obale Rusije, daleko od Grenlanda, i plove ka Evropi isto koliko i ka Aziji. Ako ruski ledolomci — među kojima su najteži na nulearnom pogonu — dominiraju hladnim morima, to je zato što odgovaraju na konkretne potrebe. Zbog nedostatka stvarnog interesa, Sjedinjene Države i Kanada nikada nisu ispunile svoja stara, periodično obnavljana obećanja o izgradnji plovila sposobnih da razbijaju debeli morski led kako bi potvrdile svoj pomorski suverenitet u regionu. Jedanaest ledolomaca koje je najavio Tramp, od kojih bi prva četiri trebalo da budu izgrađena u Finskoj, bili bi samo srednje veličine — ako ikada budu izgrađeni. Osim podmornica, vojni brodovi uopšte nisu prilagođeni plovidbi u ovim vodama.
Kada je reč o odbrani, Amerikanci već dugo koriste geografske prednosti ostrva. Na pola puta između Njujorka i Moskve, njihova baza u Pitufiku (bivša Tule) ima ključnu ulogu u raspoređivanju strateških bombardera i u radu radara severnoameričkog vazdušno-kosmičkog sistema. Sporazum sa (…)
